ΟΙ ΗΠΑ ΜΠΕΡΔΕΜΕΝΕΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΣE ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

Του Βασίλη Κοψαχείλη*
29 Οκτωβρίου 2014

 

Τόσο ο Αμερικανός Πρόεδρος Ομπάμα όσο και ο Αντιπρόεδρος Μπάιντεν, είναι γενικά άνθρωποι ειλικρινείς που αισθάνονται πολύ καλύτερα όταν υπερασπίζονται αρχές και αξίες που τους εκφράζουν, παρά όταν πρέπει να υποστηρίξουν θέσεις και συμφέροντα που αποκλίνουν από το δικό τους αξιακό πλαίσιο. Το γεγονός αυτό φαίνεται καθαρά στις δημόσιες τοποθετήσεις τους – τους κάνει πολύ συμπαθείς και είναι και ένα από τα πολιτικά τους πλεονεκτήματα έναντι των αντιπάλων τους, πολλοί εκ των οποίων διαπλέκονται με επιχειρηματικά και άλλα συμφέροντα παραβλέποντας συχνά αρχές και αξίες που χαρακτηρίζουν το φιλελεύθερο Αμερικανικό έθνος.

 
Μπορεί αυτό το χαρακτηριστικό των δύο πολιτικών ανδρών να είναι σε προσωπικό επίπεδο αξιέπαινο, όμως για το γεγονός ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη Αμερικανική στρατηγική μετά το 2009, μεγάλο μερίδιο ευθύνης έχει η προσωπική στάση των δύο ηγετών.

 
Για να γίνω πιο συγκεκριμένος θα χρησιμοποιήσω ένα πολύ πρόσφατο παράδειγμα. Στις αρχές της περασμένης εβδομάδας, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έγινε έξαλλος από θυμό με τον Αμερικανό Αντιπρόεδρο που δημοσιοποίησε μέρος της μεταξύ τους συνομιλίας με αφορμή την δράση της Τσιχαντιστικής Εταιρείας (1) «Ισλαμικό Κράτος» στη Συρία, στην οποία συνομιλία ο Τούρκος Πρόεδρος εμμέσως πλην σαφώς παραδέχθηκε την Τουρκική συνδρομή στους Τσιχαντιστές. Παρά το γεγονός ότι η Τουρκία, τον προηγούμενο χρόνο, με προβοκατόρικο τρόπο προσπάθησε να εμπλέξει τις ΗΠΑ σε μία εκστρατεία εναντίον του Ασσάντ, επίσης παρά το γεγονός ότι η Τουρκία στηρίζει ενεργά το «Ισλαμικό Κράτος» κόντρα στις αποφάσεις της διεθνούς κοινότητας, και παρά το γεγονός ότι δεν συνδράμει τις προσπάθειες των ΗΠΑ να περιορίσουν την δράση της εν λόγω «Εταιρείας», ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος υποχρεώθηκε να ανασκευάσει τις δηλώσεις του και να δικαιολογηθεί ότι τάχα παρερμηνεύθηκαν τα όσα είπε. Για το ίδιο θέμα, ο Λευκός Οίκος εξέδωσε μία πιο αυστηρή δήλωση, ενώ ακολούθησε μετά από λίγες ημέρες το State Department, όπου με αφορμή την κατάφορη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου από την Τουρκία στην Κυπριακή ΑΟΖ, η αξιότιμη εκπρόσωπος του, εξομοίωσε τον θύτη με το θύμα. Φυσικά, καμία απάντηση δεν υπήρξε από την Αθήνα και τη Λευκωσία στις δηλώσεις της κυρίας Ψάκι.

 
Το παραπάνω είναι μόνο ένα απλό παράδειγμα του τι πραγματικά συμβαίνει στον πολιτικό σχεδιασμό της μόνης χώρας που έχει ακόμη μηχανισμούς και δυνατότητες να επιβάλλει τάξη στο αναρχικό διεθνές περιβάλλον. Για όσους βιαστούν να πουν πως το παραπάνω αποτελεί παράδειγμα πολυφωνίας στη λήψη των αποφάσεων, θα απαντούσα κομψά, πως αυτό που τελικά βγαίνει προς τα έξω προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία στο παγκόσμιο σύστημα από ότι τα ίδια τα γεγονότα που διαδραματίζονται από την Βαλτική μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό.

 
Στην πραγματικότητα αυτό που συμβαίνει, είναι ότι οι ΗΠΑ, παράλληλα με τα άλλα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στο εσωτερικό τους, έχουν μπερδευτεί στα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής μεταξύ μιας αξιακής-φιλελεύθερης προσέγγισης των διεθνών τους σχέσεων (πρόταση που ενισχύεται από τον Λευκό Οίκο) και της παλιάς δοκιμασμένης συνταγής της ισόρροπης δυσαρέσκειας των συμφερόντων τους σε σχέση με τα συμφέροντα των υπολοίπων δυνάμεων στον πλανήτη (πρόταση που προωθείται από το State Department). Εάν υπήρχε – όλα αυτά τα κρίσιμα χρόνια από το 2009 μέχρι σήμερα – συντονισμός και στρατηγική ανάμεσα στις δύο αυτές προσεγγίσεις, θα μπορούσαν οι ΗΠΑ και ο κόσμος να επωφεληθούν τα μέγιστα. Όμως κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Αντίθετα, οι δύο αυτές διαφορετικές τάσεις δείχνουν να προσλαμβάνουν συγκρουσιακό χαρακτήρα, και το μήνυμα που λαμβάνουν ισχυρές αλλά αναθεωρητικές χώρες όπως η Τουρκία είναι ότι υπάρχει ακόμη πολύς ελεύθερος χώρος για τις παράνομες διεκδικήσεις τους.

 
Οι αξίες είναι καλές να υπάρχουν, φτάνει να συνοδεύονται και από αξιόπιστες στρατηγικές επιβολής τους. Αν για παράδειγμα το αξιακό σύστημα του Αμερικανού Προέδρου υπαγορεύει ότι πρέπει να συμμορφωθεί η Τουρκία και να σταματήσει να συμπεριφέρεται ως κράτος-μπράβος στην περιοχή, τότε θα πρέπει με τον πλέον αξιόπιστο τρόπο να το δείξει και να το επιβάλλει, ακόμη και αν τα βραχυπρόθεσμα συμφέροντα της Ουάσιγκτον πληγούν. Διότι μακροπρόθεσμα, οι ΗΠΑ και η περιφερειακή σταθερότητα θα είναι οι κερδισμένοι. Στην ίδια πορεία θα πρέπει να κινηθεί και η Ελληνο-Κυπριακή πλευρά. Αν Αθήνα και Λευκωσία πιστεύουν πραγματικά στο δίκαιο του αγώνα τους και ότι υπηρετούν αξίες και όχι θολά συμφέροντα, τότε με τον πλέον πειστικό τρόπο θα πρέπει να αντιδράσουν δυναμικά απέναντι στην Τουρκική προκλητικότητα.

 
Δεν θα πρέπει να μείνει κανένα περιθώριο ανοικτό, εκτός από εκείνο που οδηγεί στη μακροπρόθεσμη σταθερότητα. Ίσως ο Λευκός Οίκος να περιμένει μια πιο πειστική ανταπόκριση από Αθήνα και Λευκωσία απέναντι στην Άγκυρα για να πάρει ξεκάθαρη θέση στην περιοχή. Ένα πάντως είναι σίγουρο. Μέχρι οι ΗΠΑ να ξεκαθαρίσουν την στάση τους, η πρωτοβουλία των κινήσεων ανήκει στην Αθήνα και τη Λευκωσία. Η στάση της Τουρκίας είναι δεδομένη. Αν η Ελληνο-Κυπριακή πλευρά θέλει να έχει θετικά αποτελέσματα θα πρέπει, με πειστικό τρόπο, να αναθεωρήσει την μέχρι σήμερα εφεκτική της στάση, που απλά ανανεώνει το οξυγόνο της Τουρκικής προκλητικότητας.

 

 

*Ο Βασίλης Κοψαχείλης είναι Διεθνολόγος και διδάσκει Γεω-επιχειρηματικότητα στην Dian Global Education (Cyprus).

 
(1) Χρησιμοποιείται ο όρος «Εταιρεία» διότι η δομή, η στρατηγική και η δράση του λεγόμενου «Ισλαμικού Κράτους» παραπέμπει στις Μισθοφορικές Εταιρείες του Ευρωπαϊκού Μεσαίωνα.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s